Kolesterol denince akla çoğu zaman yalnızca yağlı yiyecekler ve kalp krizi gelir. Oysaki ortaya konacak tablo bundan daha ayrıntılıdır. Kolesterol, hücre zarının yapısında ve bazı hormonların üretiminde görev alan, vücut için gerekli bir maddedir. Bu düzendeki sorun, kandaki belirli taşıyıcıların dengesinin bozulmasıdır. Kolesterol, sıklıkla belirti vermeden ilerleyebilir. Özellikle de kulaktan dolan bilgilerle süreci yönetmek oldukça riskli olacaktır. Bu açıdan size kolesterol hakkında doğru bilinen yanlışlar hakkında bilgiler vererek, kalp sağlığınızı etkileyecek yanılgılara düşmemenizi sağlamaya çalışacağız.1
HDL için iyi kolesterol, LDL için ise kötü kolesterol ifadeleri kullanılmaktadır. Bu adlandırma konuyu anlatmayı kolaylaştırsa da, aslında kolesterolün kendisi iyi veya kötü değildir. Lipoprotein adı verilen parçacıklar, kolesterolü kan içinde farklı yönlere taşır. LDL kolesterol yüksek olduğunda, damar duvarında birikim ve plak oluşumu ihtimali artabilir. Bu süreç zamanla kalp krizi ve inme riskini artırır. 2
HDL kolesterol ise, kandaki kolesterolün bir bölümünü karaciğere geri taşır. Bu nedenle de yüksek HDL düzeyleri, uzun süre doğrudan koruyucu kabul edilmiştir. Yine de ‘HDL ne kadar yüksekse o kadar iyidir’ düşüncesi eksik bir bilgidir. Çünkü HDL değeri tek başına tedavi hedefi değildir ve yüksek olması, yüksek LDL’nin etkisini ortadan kaldırmaz. Değerlendirme yapılırken sonuçlar; trigliserit, tansiyon, diyabet, sigara kullanımı, yaş ve aile öyküsüyle birlikte değerlendirilmelidir. 2
Bir başka yanılgı da toplam değerin tek başına yeterli olduğudur. Toplam sonuç normal görünürken LDL yüksek ya da HDL düşük olabilir. Bu yüzden de kolesterol ve kalp sağlığı ilişkisi, lipid profilindeki bütün değerler ve kişinin genel kalp-damar riski üzerinden ele alınmalıdır. 2
En yaygın kolesterol hakkında yanlış bilgiler arasında, fazla kilolu veya sağlıksız beslenen kişilerin sorun yaşayacağı düşüncesi yer almaktadır. Elbette ki vücut ağırlığı riski etkileyebilir, ancak zayıf olmak da yüksek koruma sağlamaz. Genetik özellikler, karaciğerin kolesterolü işleme biçimi, yaş, diyabet, tiroit hastalıkları ve bazı ilaçlar da değerleri değiştirebilir. Ailesel hiperkolesterolemi bulunan kişilerde LDL, genç yaşlardan itibaren çok yüksek olabilir. 2, 3
Ayrıca yüksek kolesterol genellikle baş ağrısı, çarpıntı ya da yorgunluk gibi belirgin şikâyetlere neden olmaz. Kişinin kendini iyi hissetmesi, değerlerinin normal olduğu anlamına da gelmez. Durumu anlamanın güvenilir yolu kan testi yaptırmaktır. Kolesterol risk faktörleri arasında; hareketsizlik, sigara kullanımı, doymuş ve trans yağlardan zengin beslenme, fazla kilo ve tip 2 diyabet sayılabilir. 2, 3
Beslenme de önemli olmakla birlikte, tek unsur değildir. Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve çözünür lif kaynaklarına yemeklerde yer vermek; doymuş yağ yerine zeytinyağı, kuruyemiş ve balık gibi doymamış yağ kaynaklarını seçmek yararlı olabilir. Düzenli hareket, sigarayı bırakmak ve gerekiyorsa kilo yönetimi de kolesterolü düşürme yöntemleri arasında sayılmaktadır. 4
Bazı kişilerde yaşam tarzındaki değişiklikler yeterli düşüşü sağlamayabilir. Kalp-damar hastalığı, diyabet, çok yüksek LDL veya güçlü aile öyküsü varsa doktorlar süreci yönetmek için ilaç tedavisine başlayabilir. İlaca başlamak, beslenme ve hareketin önemsiz olduğu anlamına gelmediği gibi değerlerin düzelmesi de ilacın kendiliğinden bırakılabileceğini göstermez. Tedavi kararı, yarar ve olası riskler konuşularak kişiye özel verilmelidir. Düzenli ölçüm, sürdürülebilir alışkanlıklar ve tıbbi değerlendirme birlikte ilerlediğinde yanlış inanışların yerini gerçekçi bir korunma planı alır. 4
Kaynakça
#kolesterol #yüksek kolesterol #kolesterol hakkında yanlış bilgiler #iyi kolesterol #kötü kolesterol #hdl kolesterol #ldl kolesterol #kolesterol ve kalp sağlığı #kolesterol risk faktörleri #kolesterolü düşürme yöntemleri
