Yaşamdan Zevk Almanın Gizli Anahtarı: Endorfin

endorfin

Eylül ayının yaklaşması tatilin yavaş yavaş bittiğinin, iş ve okul hayatımız için yeni dönemlerin başladığının habercisidir biraz da. Sabah erken saatlerde kalkacağımız, yoğun çalışma temposunun başlayacağı, bol bol sorumluluk alacağımız günler geri dönmektedir. Bu yoğun tempoya tekrar adapte olmamız gerektiğini düşünmek bile bize kimi zaman yorucu hatta iç karartıcı gelebilir.

Sorumluluklarımızın artarak geri dönmesiyle birlikte bazı günler hayattan pek de zevk almadığımızı düşündüğümüz olur çünkü insanların çoğu için bu sorumluluklar, hayattan zevk alamama sebebidir. Hatta bazen bu duygusal çökkünlük, fiziksel olarak da bize yansır. Yaptığımız iş bizi mutlu etmezse neden başımız ağrır, uyanmak zorlaşır, kendimizi sürekli yorgun ve halsiz hissederiz?

Şimdi bu bahsettiğimiz iş gününe bir ekleme yapalım; o gün işimizden veya okulumuzdan sonra sevdiğimiz insanlarla buluşsak, kahkahalar atsak, lezzetli yemekler yesek, müzik eşliğinde danslar etsek… Böyle bir buluşmayı hayal etmek bile ruh halimizi olumlu yönde etkilemez mi?

Yapmaktan hoşlandığımız bir spora gitmeyi de örnek verilebiliriz buna. Bu aktivitelerden sonra kendimizi daha dinç, daha zinde, keyifli hissetmez miyiz? Bitmiş enerjimiz dolmaya başlamaz mı? Peki bize kendimizi böyle iyi hissettiren nedir? Neden mutlu olduğumuzda ya da zevk aldığımız durumlarda ağrılarımız azalır, yorgunluklarımız diner?

Bunun nedeni işte o mucize kelimede saklıdır; Endorfin…

Endorfin; endojen (içimizde olan) ve morfin denen iki tanımlayıcı terimin birleşmesiyle oluşan, vücutta doğal olarak üretilen, birincil işlevi ağrı algısını bloke etmek olan ve ayrıca mutlu olduğumuz ve zevk aldığımız durumlarda salgılanan opioid nöropeptidlerdir (vücutta morfin gibi etki gösteren sinirsel iletişimde kullanılan protein yapısındaki maddeler).1

Endorfinler; kahkaha atmak, aşık olmak, hatta lezzetli yemekler yemek gibi durumlar da dahil olmak üzere keyif aldığımız durumlarda salgılanır. Endorfinler aynı zamanda vücudun ağrıya verdiği tepkiyle de ilişkilidir.1 Acıyı ve ağrıyı hafifletmeye yarar. Bu yüzdendir ki endorfin “vücudun kendini iyi hissettiren kimyasalı” olarak anılır.

Endorfin seviyeniz yüksek ise olumsuz durumlarda bile kısmen daha az acı ve ağrı hissedersiniz. Endorfin sizi bu olumsuz hislerden korur ve bulunduğunuz durumun stresiyle başa çıkmamıza yardımcı olur.2

Vücudumuz bizim için her durumda bir miktar endorfin salgılar. Fakat bazı aktiviteler ve davranışlar endorfin salgılanmasını arttırır.

Şimdi bunların neler olduğuna bakalım:

  • Düzenli egzersiz

Egzersiz, endorfini arttırdığı ve ruh halini iyileştirdiği için psikiyatristler, depresyon ve kaygı bozuklularında, ilaç tedavisinin yanı sıra düzenli egzersizi de önermektedir.3

Bazı uzun yürüyüş ve koşulardan, yoğun egzersizlerden sonra hissedilen “runner’s high; uzun süreli egzersiz sonrası hissedilen yoğun fiziksel ve zihinsel mutluluk hissi” endorfin seviyesindeki artıştan kaynaklanır. Bu his egzersizden sonra, bazen de sırasında yaşanan bir öfori (aşırı mutluluk hali) durumudur.4 Bu his hayata daha olumlu ve enerjik bakmamızı sağlayabilir.

  • Gülmek

Finlandiya’da bulunan Turku Üniversitesinin yaptığı bir araştırmada; gülmenin daha doğrusu kahkaha atmanın, beyinde endorfin salgılanmasını arttırdığı saptanmıştır.5

Gülme sonucu, duyguları kontrol eden beyin bölgelerinden endorfin ve diğer opioidlerin salınımı önemli ölçüde artar yani gülmek, mutluluk hissine yol açarken aynı zamanda ağrılarımızın azalmasını da sağlar.

  • Yardımlaşma

Gönüllülük, bağış yapmak ve başkalarına yardım etmek de kişinin kendini iyi hissetmesini sağlayabilir. Bir araştırmada, hayır kurumuna bağışta bulunan kişilerin beyinlerindeki ödül/haz alma merkezlerinin aktive olduğu gösterilmiştir.6

  • Meditasyon

Meditasyon yapan insanlarda stres hormonu olan kortizol daha düşük seviyelerde salgılanırken, endorfin daha yüksek seviyelerde salgılanır. Bu nedenledir ki meditasyon da depresyon gibi bazı ruhsal hastalıklarla başa çıkmada yardımcı tedavi olarak önerilebilir.7

Ayrıca bitter çikolata ve baharatlı yiyeceklerin, masajın, akupunkturun, cinsel aktivitenin ve yüzmek, duş gibi suda olduğumuz durumların, müziğin ve yaratıcı aktivitelerde bulunmanın da endorfin seviyelerimizi yükselttiği bilinmektedir.8,9,10

Biz de bu saydığımız rutinleri hayatımıza katarak endorfin seviyemizi yüksek tutabiliriz.

Bu sayede; günlük yaşantımızı etkileyen, günlük yaşantımızdan etkilenen ve yaşamdan zevk almamızı sağlayan endorfin seviyemizi arttırarak daha enerjik ve olumlu bir hayata adım atabilir, aynı zamanda yorgunluklarımızla, acılarımızla ve ağrılarımızla daha kolay başa çıkabiliriz.

 

Referanslar: 

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470306/
  2. What happens to your intestines and microbiome when you eat spicy food? - SharonDerd (sharonness.com)
  3. https://www.medicalnewstoday.com/articles/320839
  4. https://www.dictionary.com/browse/runner-s-high
  5. University of Turku. "Social laughter releases endorphins in the brain." ScienceDaily. ScienceDaily, 1 June 2017. www.sciencedaily.com/releases/2017/06/170601124121.
  6. Brain Imaging Reveals Joys of Giving | National Institutes of Health (NIH) https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/brain-imaging-reveals-joys-giving
  7. Telomerase Activity and Cellular Aging Might Be Positively Modified by a Yoga-Based Lifestyle Intervention | The Journal of Alternative and Complementary Medicine (liebertpub.com) https://www.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/acm.2014.0298
  8. The neuroprotective effects of cocoa flavanol and its influence on cognitive performance - PMC (nih.gov) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3575938/
  9. Science of Spicy Foods (azolifesciences.com) https://www.azolifesciences.com/article/Science-of-Spicy-Foods.aspx
  10. Dunbar RIM, et al. (2012). Performance of music elevates pain threshold and positive affect: Implications for the evolutionary function of music. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23089077/

Nobel İlaç’ın Sağlık Profesyonellerine Yönelik Dijital Platformu

Daha iyi bir kullanıcı deneyimi sunmak ve hizmetlerimizi daha etkin sunmak için, üçüncü kişilere ait olanlar da dahil, çerezler ve benzer teknolojiler kullanmaktayız. Detaylı bilgi için Gizlilik Politikası’nı ve Çerez Politikası’nı. inceleyebilirsiniz.

Çerez Ayarları